เครือข่ายคุ้มครองผู้บริโภคภาคใต้

การวิจัย เรื่อง การประเมินกระบวนการจัดทำแผนสุขภาพระดับตำบล

กรณีศึกษา :จังหวัดสงขลา

ผู้วิจัยหลัก : ปาริชาติ สุขสุวรรณ์

อาจารย์ที่ปรึกษาวิจัย: ผศ.ดร.พงค์เทพ สุธีรวุฒิ

โครงการนี้ได้รับทุนอุดหนุนจากสถาบันการจัดการระบบสุขภาพภาคใต้ ม.สงขลานครินทร์(สจรส.มอ.) ความเห็นและข้อเสนอแนะที่ปรากฏในเอกสารนี้เป็นของผู้วิจัย มิใช่ความเห็นของสถาบันการจัดการระบบสุขภาพภาคใต้

บทคัดย่อ

การประเมินกระบวนการจัดทำแผนสุขภาพะดับตำบล กรณีศึกษา : จังหวัดสงขลา เพื่อศึกษาสถานการณ์สุขภาพที่เป็นปัจจัยนำเข้า กระบวนการในการจัดทำแผนสุขภาพระดับตำบล ตลอดจนศึกษาตัวแบบของแผนสุขภาพและความสอดคล้องกับสถานการณ์สุขภาพในแต่ละตำบล ใช้การศึกษาวิจัยแบบเชิงปริมาณ และการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลโดยใช้การสัมภาษณ์ชุมชน สัมภาษณ์เชิงลึกและจัดสนทนาในกลุ่มแกนนำ ใช้สถิติเชิงพรรณนาในการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ และส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพ ใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการศึกษา พบว่า ปัญหาสุขภาวะที่สำคัญ คือโรคทางเดินหายใจและโรคปวดเมื่อยปัญหาสุขภาพจิตที่เกิดจากปัญหาเศรษฐกิจ พฤติกรรมการดื่มเหล้า และสูบบุหรี่ เป็นผลกระทบต่อสังคมที่สุด ขณะที่ชุมชนต้องการแก้ปัญหาโรคเรื้อรัง สุขภาพจิตผู้สูงอายุ ปัญหายาเสพติด และต้องการให้ชุมชนเป็นชุมชนที่ให้ความช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

กระบวนการในการจัดทำแผนสุขภาพของแต่ละตำบลใช้กระบวนการที่แตกต่างกันโดยภาพรวมประกอบด้วยกระบวนการสร้างอนาคตร่วมกัน, กระบวนการสุนทรียสนทนา, กระบวนการติดตามประเมินผล, กระบวนการกลุ่ม, กระบวนการวางแผนแบบมีส่วนร่วม, กระบวนการคิดเชิงประยุกต์, กระบวนการจัดการเชิงกลยุทธ์และกระบวนการสรรหา

ตัวแบบของแผนสุขภาพ ส่วนใหญ่ทุกตำบลมีการกำหนดจุดมาย วิสัยทัศน์ พันธกิจ ยุทธศาสตร์และสามารถนำแผนสุขภาพจำแนกออกเป็นแผน/โครงการได้ แต่สิ่งที่ขาดไป คือการกำหนดตัวชี้วัดและวิธีการในการประเมินผล

กระบวนการจัดทำแผนสุขภาพจำเป็นต้องให้ทุกภาคส่วนของชุมชนเข้ามาเรียนรู้และมีส่วนร่วม เพื่อให้เกิดความต่อเนื่องในการทบทวน แก้ไข ปรับปรุงอย่างเป็นกระบวนการ ดังนั้นควรมีการพัฒนาศักยภาพคนในพื้นที่ให้มีความเข้าใจในเรื่องกระบวนการติดตามและประเมินผล ตลอดจนเป็นผู้อำนวยความสะดวกสนับสนุนกระบวนการ เพื่อให้กระบวนการจัดทำแผนสุขภาพเกิดประสิทธิผลสูงสุด